Sosyal medya dolandırıcılığı: delil ve şikâyet rehberi

Sosyal güven nasıl kötüye kullanılabilir?

Bir tanıdığınızın hesabından gelen para isteği, hesabın gerçekten o kişi tarafından kullanıldığı anlamına gelmez. Sahte mağaza, ele geçirilmiş hesap veya taklit profil aynı görünebilir. Konuştuğunuz kişinin kimliğini platform dışı bilinen bir kanaldan doğrulamak önemlidir. Ödeme sonrasında profil adının değişmesi halinde eski ve yeni bağlantıları koruyun.

Platforma göre kayıt farkları

Instagram ve Facebook’ta profil ve ilan bağlantısı; WhatsApp’ta telefon numarası ve mesaj geçmişi; Telegram’da kullanıcı adı, grup veya kanal bağlantısı önem taşır. Görünen ad değişebilir ve başka kullanıcılar tarafından da kullanılabilir. Paylaşılan görsellerin orijinal kayıtlarını, ödeme talebini ve gönderim zamanını birlikte saklayın.

İlk müdahale ve adli hazırlık

Para gönderildiyse ödeme kanalına resmî bildirim yapın. Ele geçirilen bir tanıdık hesabı söz konusuysa kişiye bilinen başka kanaldan haber verin. Platforma dolandırıcılık bildirimi ile savcılık başvurusu farklı amaçlar taşır. Şikâyette kiminle konuştuğunuzu sandığınızı ve ödeme sebebini açıkça anlatın.

Yanlış kişiye isnattan kaçının

Profildeki isim veya fotoğraf, failin kimliği olarak kesin sunulmamalıdır. Hesabın gerçek sahibi de mağdur olabilir. Banka alıcısı, hesabın fiilî kullanıcısı ve yazışmayı yapan kişi ayrı araştırılmalıdır. Paranın geri alınması ödeme kaydı ve hukuki sürece bağlıdır; platformun profili kapatması kendiliğinden para iadesi sağlamaz.

Profil, reklam ve ödeme hesabını birlikte belgeleyin

Sosyal medya profil adı, ödeme alan hesabın sahibi ve mesajı gönderen kişi aynı olmayabilir. Reklamdan mı, tanıdık hesabından mı yoksa doğrudan mesajdan mı geldiğinizi gösterin. Görünen kullanıcı adı değişebileceği için tam profil adresi ve mevcut platform kimliği önemlidir.

İlan, mesaj, ödeme ve iletişimin kesildiği anı sıralayın. Aynı hesap üzerinden başka mağdurlar bulunduğu bilgisi varsa bunu doğrulanabilir kayıtla sunun. Yalnız takipçi sayısı veya profil fotoğrafı kimliği kanıtlamaz. Platform başvurusunu banka bildirimi ve adli başvurudan ayrı kayıt numarasıyla izleyin.

Instagram ve Facebook mağaza ya da reklam dosyası

Ürünü bir reklamda gördüyseniz reklam bağlantısını, profili ve daha sonra kullanılan ödeme adresini ayırın. Platformdaki adın bilinen bir markaya benzemesi, satıcının o marka adına işlem yaptığını kanıtlamaz. Satış vaadi, teslim koşulu ve para talebi hangi kayıtta yer alıyorsa o kaydı dekonta bağlayın.

Sayfa adının değiştirilmesi veya sizi engellemesi halinde önceki URL, kullanıcı adı ve tarihler dosyaya yardımcı olur. Takipçi sayısı ve yorumlar tek başına kimlik doğrulaması değildir. Başka kişilerin aynı sayfadan şikâyetçi olduğu bilgisini duyum olarak değil, kaynağı belirtilmiş veri olarak sunun.

WhatsApp mesajında kimlik taklidi ve telefon kaydı

Bir yakının fotoğrafıyla yeni numaradan yazılması, mevcut hesabın ele geçirilmesi ve banka çalışanı gibi arayan kişinin bağlantı göndermesi farklı senaryolardır. Konuşmanın başını, ödeme isteğini ve sonraki mesajları tarihleriyle saklayın. Kişi kaydı için verdiğiniz isimle telefonun gerçek sahibini birbirine karıştırmayın.

Mesaj dışa aktarımında medya ayrıca korunabilir. Sesli arama olduysa arama kaydı zamanı ve size söylenenleri kısa olay notu olarak yazın; dinlemediğiniz bir ses kaydını mevcut delil gibi sunmayın. Telefon numarası ve IBAN arasındaki ilişki araştırma konusudur.

Telegram yatırım grubu ve sahte kazanç ekranı

Yatırım grubunda üyelerin kazanç paylaşması, gruptaki yönetici adları veya bir uygulamada bakiye gösterilmesi gerçekten yatırım yapıldığı anlamına gelmez. Size hangi varlık için ne vaat edildiğini, ödeme adresini ve çekim talebine verilen yanıtı kaydedin. Grup davet bağlantısı, kanal adresi, kullanıcı adı ve varsa bot adresi ayrı verilerdir.

Kripto gönderiminde banka dekontunun yanında ağ, cüzdan adresi ve işlem kimliği önem kazanır. “Çekim vergisi” veya “hesap aktivasyonu” diye ikinci bir transfer istendiyse talebi ilk işlemle eşleştirin. Temsili kazanç ekranları ve gerçek transfer kayıtları zarar hesabında ayrı tutulmalıdır.

Ele geçirilen hesap: asıl hesap sahibi de mağdur olabilir

Tanıdık hesabından gelen mesajı o kişinin yazdığı varsayımı dosyayı yanlış yönde kurabilir. Gerçek hesap sahibiyle başka kanaldan yapılan görüşmenin tarihi ve hesabın ele geçirildiğine ilişkin mevcut açıklaması kayda alınabilir. Hesap sahibi, fiilî kullanıcı ve para alıcısı ayrı belirtilmelidir.

Hesabın geri alınması, dolandırıcılık bildirimi ve para kaybının takibi farklıdır. Platform destek kaydıyla hesabın hangi tarihte kontrol dışına çıktığını gösteren bildirimleri saklayın. Kurtarma işlemi sonrası eski mesajların görünmemesi ihtimaline karşı mevcut kayıtların yerini ve alınma tarihini not edin.

Platforma göre delil hazırlığı

Aynı olay birden çok platforma taşınabilir. Instagram’daki ilan WhatsApp’ta pazarlığa, Telegram’da ödeme talebine dönüşmüşse geçiş mesajlarını saklayın. Tek bir profili belgelemek, diğer kanaldaki talebi açıklamayabilir.

Sosyal medya kayıtlarını eşleştirme

Suç duyurusu, platform bildirimi ve yayın işlemi

Suç şüphesinde başvuru olay çizelgesiyle ve ödeme bağlantısıyla hazırlanır. Platforma yapılan bildirim için ticket veya rapor numarasını kaydedin. Hesabın kapanması soruşturmanın bütün yönleriyle tamamlandığını göstermez; hesabın hangi tarihlerde kim tarafından kullanıldığı ve paranın izi ayrıca araştırılır.

5651 kapsamındaki yayın işlemleri para iadesi yolu değildir. İçeriğin türüne ve güncel düzenlemeye göre ayrı değerlendirme gerekir; eski bir içerik kaldırma şablonu her sahte profile uygulanamaz. Kişilik veya veri ihlali de varsa bu husus ödeme mağduriyetinden ayrı açıklanmalıdır.

Örnek: arkadaş hesabından acil para isteği

Bir arkadaşın hesabından “telefonum bozuldu, şu IBAN’a gönder” mesajı geldiğini, ödeme sonrası gerçek arkadaşın bu talebi reddettiğini düşünün. Mesajın geldiği profil, gönderilen IBAN, ödeme saati ve gerçek kişinin açıklaması ayrı kayıt olarak sunulur. Arkadaşın fotoğrafı, parayı kullanan kişinin kimliği yerine geçmez.

Bu temsili olayda platform hesabının geçmişi ve banka hesabının kullanım kayıtları farklı delil alanlarıdır. Başvuruda arkadaşınızı kesin fail gösteren bir anlatım yerine hangi hesabın kullanıldığını ve kiminle konuştuğunuzu sandığınızı açıklayın. Elinizde olmayan teknik bilgi yerine araştırılmasını istediğiniz bağlantıyı belirtin.