IBAN dolandırıcılığı: para transferi ve iade yolları

Yanlış IBAN, aldatılarak transfer ve yetkisiz transfer ayrımı

IBAN dolandırıcılığı günlük dilde çok farklı olayları anlatır. Gerçek bir borcu öderken rakamı yanlış girmek, sahte satıcıya kendi talimatınızla ödeme yapmak ve hesabınıza giren birinin transfer yapması aynı değildir. İlk değerlendirmede işlemi kimin başlattığı, hangi kişiye ödeme yapılacağının düşünüldüğü ve bu düşüncenin hangi mesaj veya belgeye dayandığı yazılmalıdır.

Bir satıcı kendisine ait olduğunu söyleyerek üçüncü kişinin IBAN’ını göndermişse bu mesajı dekontla birlikte saklayın. İsim farklılığı araştırılacak bir çelişkidir; tek başına hesap sahibinin suçun bütününü bildiğini kanıtlamaz. Alıcı adı gizlenmiş ya da kısaltılmışsa ekranda gördüğünüz haliyle kaydedin.

Transfer türüne göre dosya hazırlığı

Bankadan geri çağırma istenirken

Kendi bankanıza işlem tarihini, tutarını, alıcı IBAN’ını, alıcı bankasını ve referansı verin. Dolandırıcılık şüphesinin gerekçesini kısa anlatın; geri çağırma veya iade incelemesinin hangi transfer için açıldığını teyit edin. FAST, EFT ve aynı bankadaki havalenin işlem izleri farklı olabileceğinden bütün dekontları bir arada tutun.

Başvuru numarası, çağrı saati ve yazılı yanıt dosyada yer almalıdır. Transfer tamamlanmışsa yalnız uygulamada “iptal” seçeneği aramak yeterli değildir. Geri çağırma talebinin alınması ile fonun dönmesi farklı aşamalardır; bankanın hangi işlemi yürüttüğünü ve hangi yanıtı aldığını sorun. Sadece “karşı bankaya bildirdik” açıklamasının hangi dekonta ilişkin olduğunu netleştirin.

Hesap sahibinin kimliği ve fiilî kullanıcı

Dekonttaki hesap sahibi, yazışmayı yapan kişi ve parayı çeken kişi ayrı olabilir. Mağdurun hesap sahibini hiç tanımaması, hesabın neden kullanıldığını açıklayan bir bulgudur; buna karşılık yalnız adın dekontta görünmesi tüm ceza sorumluluğunu otomatik kurmaz. Hesabın açılış ve kullanım kayıtları, transfer zinciri, cihaz/oturum bilgileri ve kişinin açıklamaları araştırılır.

Hesap kullandırma iddiasında karşılıksız yardım, komisyon, talimatlar ve erişim araçlarının paylaşılması gibi olgular dosyada ayırt edilmelidir. Mağdur açısından amaç, gördüğü kimliklerle fiilî bağlantının araştırılmasını istemektir. Hesap kullandıran kişinin kendisinin de mağdur olup olmadığı ayrıca değerlendirilebilir.

Hesap kullandırmada 2026 düzenlemesi neyi değiştirdi?

TCK 158/4, haksız menfaat amacıyla hesap kullanımını sağlayan bilgi veya araçları başkasına verme ile sınırlı iştirakte cezada yarı indirim düzenler. Bu hüküm ceza sorumluluğunu kaldıran bir izin veya mağdura otomatik ödeme kuralı değildir. Olay tarihi, rol ve lehe kanun değerlendirmesi dosyaya göre yapılır.

Bloke, el koyma ve iade aynı işlem değildir

Bankadan inceleme istemek, mahkeme kararına dayalı malvarlığı tedbiri ve mağdura para ödenmesi ayrı aşamalardır. Başvuruda paranın hızla başka hesaplara aktarılması ihtimalini ve hangi işlemden söz ettiğinizi belirtin. Tedbir talebini “hesabın tamamı kesin kapatılmalıdır” biçiminde sonuçlandırmak yerine ilgili transferle bağlantısını kurun.

CMK 128 kapsamındaki tedbirlerin koşulları ve yetkili karar mercii ayrıca değerlendirilir. Hesapta başka kişilere ait para, başka dosyalardan kısıtlama veya kısmi bakiye bulunabilir. Bloke konulduğunun öğrenilmesi, o tutarın size tahsis edildiği anlamına gelmez. Para izi ile talep ettiğiniz zarar arasındaki bağlantının dosyada gösterilmesi önemlidir.

Para iadesinin özel hukuk dayanağı

Satıcıya ödeme, yanlış hesaba aktarım ve üçüncü kişinin haksız eylemi için muhatap ve hukuki sebep farklı olabilir. Sözleşmenin tarafı, haksız fiile katılan kişi veya sebepsiz zenginleşen kişi yönünden ayrı değerlendirme yapılır. Hesap sahibi parayı aldığını kabul etse bile bunun hangi sebebe dayandığı ve sonrasında ne olduğu araştırılmalıdır.

TBK 82’ye göre sebepsiz zenginleşmede geri isteme hakkının öğrenilmesinden iki yıl ve zenginleşmeden on yıl söz konusudur. Bu süre, her IBAN olayının tek süresi değildir. Banka itirazı, dava hazırlığı ve ceza dosyasının takibi ayrı yürütülür; mevcut yanıtlarda belirtilen süreler gecikmeden değerlendirilmelidir.

Banka kayıtlarının istenmesi

İlk yazılı başvuruda işlem dekontunun ayrıntılı nüshası, bildirimin alındı kaydı ve inceleme sonucu istenebilir. Alıcı hesabın bütün hareketleri veya üçüncü kişiye ait kimlik verileri her talepte doğrudan mağdura teslim edilmeyebilir; adli dosyada yetkili makamın kayıt temini ayrıca planlanır.

İnceleme için tarih aralığını ve işlem referanslarını belirlemek, ilgisiz kayıtlar arasında önemli verinin kaybolmasını önler. Aynı IBAN’a farklı günlerde ödeme yapıldıysa her hareket ayrı yazılmalıdır. Alıcıdan gelen kısmi iade, farklı adla görünen geri ödeme veya nakit ödeme iddiası varsa bunların belgesi eklenir.

Örnek dosya: satıcı yerine başka hesaba kapora

İkinci el araç için ilan sahibiyle konuştuğunuzu, 20.000 TL kaporanın “muhasebecinin hesabına” gönderilmesinin istendiğini ve ödeme sonrası ilanın kaldırıldığını düşünün. Dosyada ilanı kim yayınladı, IBAN hangi mesajda iletildi, kapora ne karşılığında istendi ve sonrasında hangi cevaplar verildi soruları ayrı yanıtlanır. “Muhasebeci” ifadesi gerçek mesleki ilişkiyi kanıtlamaz.

Bu temsili örnekte ilan, mesaj ve dekontun bir arada olması araştırmayı yönlendirebilir. Araç veya satıcıyla ilgili doğrulanmamış bilgiyi kesin olay olarak yazmayın. Banka başvurunuz, adli dosya ve varsa satıcıya yönelik alacak talebinin numaralarını ayrı saklayın.

Hukuki görüşmeye hazırlanma

Transfer listenizi tek sayfada düzenleyin: tarih, tutar, banka, IBAN, alıcı adı, ödeme nedeni, ilgili mesaj ve başvuru numarası. Kısmi iadeleri ayrı satırda gösterin. Birden çok kişi aynı ilan için ödeme yaptıysa yalnız kendi işlemlerinizin belgelerini dosyanın ana eklerine koyun; diğer mağdurlara ilişkin bilgilerin kaynağını açıklayın.

Avukat Murat Adar ile görüşmede bankanın henüz cevap vermediğini veya ret verdiğini, olayın yeni mi eski mi olduğunu ve soruşturma numarasını belirtin. Hangi talebin hangi kişiye yöneltileceği dosya incelemesiyle belirlenir; banka adı veya dekonttaki isimden hareketle iade garantisi kurulamaz.