İnternette işlenmesi tek bir süre yaratmaz
Hesaba izinsiz erişim, dolandırıcılık, hakaret, tehdit ve özel hayatla ilgili fiiller farklı suç tipleri altında değerlendirilir. İnternet kullanılması hepsini aynı başvuru koşuluna bağlamaz. Önce somut davranışın hangi hukuki düzenleme kapsamında olduğu belirlenir.
Aynı olayda birden fazla fiil bulunabilir. Hesap ele geçirilip ardından arkadaşlardan para istenmesi, erişim ve dolandırıcılık yönlerini ayrı gündeme getirir. Bir yön için konuşulan süreyi bütün olaya uygulamak hak kaybına yol açabilir.
Şikâyete bağlı suç ile resen soruşturulan suç
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet koşulu ve süresi ayrıca önem taşır. Resen soruşturulan suçlarda ise aynı şikâyet şartı aranmayabilir. Bununla birlikte gecikme teknik kayıtların kaybolmasına ve olayın araştırılmasının güçleşmesine neden olabilir.
TCK’nın şikâyete ilişkin genel düzenlemesi ile ilgili suçun özel koşulları birlikte kontrol edilir. “Bütün bilişim suçlarında altı ay var” veya “internetteki her olay süresiz bildirilebilir” şeklindeki genellemeler doğru değildir. Somut suç ve fiil tarihi görülmeden süre hesabı yapılmamalıdır.
Öğrenme ve işlem tarihleri nasıl belgelenir?
Fiilin gerçekleşmesi, zararın öğrenilmesi ve failin kimliğinin öğrenilmesi aynı gün olmayabilir. Banka bildirimi, ilk şüpheli mesaj, hesabı geri aldığınız tarih ve resmî yazı bu zaman çizelgesini açıklayabilir. Hangi olayın hangi tarihte öğrenildiğini belgeyle eşleştirin.
Bir sosyal medya içeriğinin yeniden paylaşılması veya başka sitede görünmesi, önceki olayın bütün sürelerini otomatik yeniden başlatır diye kabul edilmez. Her yayın, fiil ve öğrenme olgusu kendi koşullarıyla değerlendirilir.
Dava zamanaşımı farklı bir kavramdır
Dava zamanaşımı, şikâyet süresiyle aynı değildir. Suçun yaptırımı, fiil tarihi ve zamanaşımına etkili işlemler üzerinden değerlendirilir. Ceza dosyasının sürmesi özel hukuk taleplerinin her süresini kendiliğinden durdurduğu anlamına gelmez.
Zarar talebi, banka harcama itirazı, platform başvurusu ve kişisel veri şikâyeti ayrı süreler içerebilir. Bunların her biri için başvuru tarihi, cevap ve ilgili mevzuat ayrı çizelgede izlenmelidir. Genel internet yazısına bakarak beklemek yerine olayın başvuru koşulları belirlenir.
Başvurudan sonra tebligatları takip edin
Verilen karar ve tebliğ belgesi birlikte saklanır. İtiraz veya kanun yolu gerektiğinde kararın türü, geçerli mevzuat ve süre başlangıcı incelenir. Eski şablonlarda yazan süreler güncel karar metniyle karşılaştırılmadan kullanılmamalıdır.
Bir telefon görüşmesi, platform şikâyeti veya bankaya bildirim, her durumda adli şikâyetin yapılmış olduğu anlamına gelmez. Başvurunun hangi mercie, hangi tarihte ve hangi kayıtla verildiği açıkça görülebilmelidir.
BELGE HAZIRLIĞI
Hangi deliller önemli?
- Olay ve öğrenme tarihlerini gösteren kayıtlar
- Başvuru alındı belgesi
- Karar ve tebliğ kaydı
- Banka/platform cevap tarihleri
Sık yapılan hatalar
- Bütün suçlara tek süre uygulamak
- Kurum bildirimini adli şikâyet sanmak
- Karar tarihi ile tebliğ tarihini karıştırmak
Sık sorulan sorular
Hukuki çerçeve ve kaynaklar
Türk Ceza Kanunu — Adalet Bakanlığı ↗Ceza Muhakemesi Kanunu — TBMM ↗Başvuru tarihinde güncel metin, karar ve görevli merci ayrıca kontrol edilmelidir. Eski kanun veya karar örnekleri somut dosyaya doğrudan uygulanmaz.