Usulüne uygun çağrılan tanığın mazeretsiz gelmemesi zorla getirme ve gider sonuçları doğurabilir. Tanık olmak sanık olmakla aynı şey değildir.
Çağrı ve mazeret
CMK 43–44, tanığın çağrılması ve gelmemesine ilişkin kuralları içerir. Usulüne uygun çağrı, bildirilen tarih ve mazeret ayrı incelenir. Her telefon görüşmesi tek başına aynı sonuçları doğuran tebligat sayılmaz. Tanık, katılamama nedenini destekleyen belgelerle makama bildirmelidir. “Olayı bilmiyorum” düşüncesi çağrıyı kendiliğinden geçersiz kılmaz; doğrudan neyi bilip bilmediğiniz dinlenirken açıklanır.
Zorla getirme ve masraflar
Mazeretsiz gelmeyen tanığın zorla getirilmesi ve gelmemesinin sebep olduğu giderlerle ilgili işlem gündeme gelebilir. Sonradan geçerli mazeretin değerlendirilmesi kanuni çerçevede mümkündür. Sonuç, çağrı ve mahkeme kararı üzerinden öğrenilir; internette tek bir ceza tutarı bütün dosyalara uygulanmaz. Bu işlem tanık hakkında isnat edilen bir suç nedeniyle tutuklama kararıyla karıştırılmamalıdır.
Çekinme hakkı varsa
Yakınlık, meslek sırrı veya kişinin kendisini/yakınını suçlayabilecek sorular bakımından CMK 45–48 çerçevesinde çekinme hakları bulunabilir. Bu hak çağrıyı görmezden gelmekle değil, yetkili makama gerekçesini açıklayarak kullanılır. Her arkadaşlık veya her iş ilişkisi tanıklıktan bütünüyle çekinme hakkı vermez. Hangi soru veya yakınlığın ilgili olduğu açıkça belirtilir; başkasının anlattığı olay doğrudan gözlemmiş gibi sunulmaz.
Hazırlanırken
Olayı hangi tarihte, nerede ve hangi biçimde gördüğünüz not edilir. Görmediğiniz kısmı tahmin ederek doldurmayın; belgeye bakarak hatırlanan bilgiyle kişisel hatırayı ayırın. Duruşma çağrısı, kimlik ve mazeret belgesi hazır edilir. Tehdit veya baskı varsa bunu mahkemeye/savcılığa bildirme ve ilgili koruma imkânları ayrıca değerlendirilir. İfade metni başka bir tarafın beklentisine göre değiştirilmez.
Bu konuda ayrıntılı rehberler
Ağır Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?
Ağır ceza mahkemesi, 5235 m.12’de sayılan suçlar ve genel ceza üst sınırı ölçütüyle görevlidir. Mahkeme numarası ceza yılı değildir; özel ve geçiş hükümleri ayrıca okunur.
Asliye Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?
Özel görev kuralı bulunmayan ceza yargılamalarında asliye ceza mahkemesinin görev alanına ilişkin rehber.
İlk Ceza Duruşması: Savunma, Tanık ve Belgeler
İlk duruşmada yapılacak işlem sıfatınıza ve dosyanın usulüne bağlıdır. Tebligat, iddianame, önceki ifade ve lehe belgeleri düzenleyin.
1. ve 7. Ağır Ceza Mahkemesi Nedir? Mahkeme Numaraları
1., 7. veya başka bir numara ayrı bir suç ya da ceza türü değildir. Numara, aynı yerdeki ağır ceza mahkemelerini ayırır; görev ve dosya bilgisi ayrıca okunur.
Ağır Ceza Mahkemesi Kaç Yıldan Başlar?
Genel ölçüt, suçun kanuni üst sınırının on yıldan fazla olmasıdır; asgari ceza değildir. Ayrıca ceza sınırından bağımsız özel görev hükümleri bulunur.
Ağır Ceza ve Asliye Ceza Arasındaki Fark Nedir?
Ağır ceza ve asliye ceza farklı görev alanlarına ve mahkeme oluşumuna sahiptir. Dosyanın önemi veya sıra numarası değil, kanuni görev kuralları belirleyicidir.
Sulh Ceza Hâkimliği Hangi İşleri Yapar?
Sulh ceza hâkimliği soruşturmadaki hâkim kararlarını ve kanunun verdiği diğer işleri yürütür. Kural olarak ceza davasında mahkûmiyet hükmü kuran mahkeme değildir.
Sık sorulan sorular
Tanık suçlanan kişi midir?
Tanık sıfatı şüpheli veya sanık sıfatıyla aynı değildir; usuldeki hak ve yükümlülükler farklıdır.
Çekinme hakkım varsa hiç gitmeyebilir miyim?
Çekinme hakkı makama bildirilip usulüne uygun değerlendirilmelidir; çağrı kendiliğinden yok olmaz.
Resmî kaynaklar
Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ayrıca kontrol edilmelidir.