Şüpheli ve sanık isnat edilen suç hakkında açıklama yapmama hakkına sahiptir. Kimlik soruları, tanıklık yükümlülüğü ve suç hakkında beyan birbirinden ayrılır.
Hakkın bildirilmesi
CMK 147 uyarınca şüpheli veya sanığa yüklenen suç anlatılır ve suç hakkında açıklama yapmamasının kanuni hakkı olduğu bildirilir. Müdafi yardımından yararlanma ve lehe delillerin toplanmasını isteme hakları da bu aşamada önemlidir. Susma hakkının kullanılması tek başına suçun kabulü değildir. İfade vermek zorunda hissedilerek bilinmeyen ayrıntıların tahminle doldurulması yerine isnat ve dosya bilgisi öğrenilir.
Kimlik hakkında doğru bilgi
Kanun, kimliğin belirlenmesine ilişkin sorularla suç hakkında anlatımı ayırır. Susma hakkı başkasının kimliğini kullanma veya yanlış kimlik bildirme hakkı değildir. Çağrıldığınız sıfat da önemlidir: tanığın hak ve yükümlülükleri şüphelininkiyle tamamen aynı değildir. Kendi aleyhine cevap vermeye zorlanmama ve tanıklıkta çekinme sebepleri ayrı kurallarla değerlendirilir; işlem sıfatı tutanaktan doğrulanır.
Beyanın kapsamı
Kişi müdafiyle görüştükten sonra hangi konuda açıklama yapacağını değerlendirebilir. Susma, lehe belgenin sunulamayacağı anlamına gelmez. Açıklama yapılacaksa doğrudan bilinen olay, belgeye dayanan bilgi ve hatırlanmayan kısım ayrılır. Tutanakta susma hakkının kullanıldığı veya verilen cevabın kapsamı doğru yazılmalıdır. İmzadan önce metin okunur ve eksik/yanlış kaydın düzeltilmesi istenir.
Savunma planı neden ayrı?
Susmak tek başına bütün dosya stratejisini çözmez. İddianame, delillerin hukuka uygunluğu, kişiyle bağlantısı ve lehe araştırma ihtiyacı ayrıca incelenir. Yargılamanın başka aşamasında açıklama sunulmasının usul sonuçları müdafiyle ele alınır. Delil karartma ya da başkasını yönlendirme susma hakkının kullanımı değildir. Karar verildiğinde gerekçeye karşı kanun yolu hazırlığı da süresinde yapılır.
Bu konuda ayrıntılı rehberler
İfadeye Çağrıldım, Ne Yapmalıyım?
İfadeye çağrılmak suçlu olduğunuz anlamına gelmez. Hangi sıfatla, hangi dosya için ve ne zaman çağrıldığınızı öğrenin; şüpheliyseniz ifade öncesinde müdafi yardımından yararlanabilirsiniz.
Gözaltına Alınınca Ne Olur?
Gözaltı kararından müdafi görüşmesine, sağlık kontrolünden ifade ve serbest bırakma veya hâkimlik sevkine kadar temel aşamalar.
Savcılık İfadesi Nasıl Verilir?
Savcılıktan gelen çağrıda dosya numarası, sıfat ve işlem tarihi esas alınır. Çağrı, iddianame veya tutuklama kararı değildir; savcılık ifadesine hazırlık dosyanın gerçek isnadıyla yapılır.
Avukatsız İfade Geçerli mi? Kolluk ve Savcılık Ayrımı
Avukatsız kolluk ifadesi, sanık tarafından hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Zorunlu müdafilik ve yasak ifade yöntemleri ayrıca değerlendirilir.
Tanıklıktan Çekinme Hakkı Kimler İçin Var?
Yakınlık, meslek sırrı ve kendini veya yakınını suçlayabilecek sorular için farklı çekinme kuralları vardır. Bu hak, bütün tanıkların çağrıyı yok sayabileceği anlamına gelmez.
Gözaltı Süresi Kaç Gün? Başlangıç ve Uzatma
CMK 91’de genel gözaltı süresi yakalamadan itibaren 24 saattir; zorunlu sevk süresi ve toplu suç/özel düzenlemeler ayrı değerlendirilir. Her dosyada tek süre uygulanmaz.
Zorla Getirme Kararı Ne Demek? Yakalamadan Farkı
Zorla getirme, kanuni koşullarla kişinin belirli işlem için hazır edilmesidir. Yakalama emri ve tutuklama kararıyla aynı işlem değildir.
Sık sorulan sorular
Susarsam suçlu olduğum kabul edilir mi?
Susma hakkının kullanılması tek başına suçun ikrarı değildir. Suçun kanuni unsurları delillerle değerlendirilir.
Tanık da her soruya susabilir mi?
Tanık için çekinme ve kendisini/yakınını suçlayabilecek sorulara cevap vermeme kuralları ayrıca incelenir.
Resmî kaynaklar
Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ayrıca kontrol edilmelidir.