CMK 91’de genel gözaltı süresi yakalamadan itibaren 24 saattir; zorunlu sevk süresi ve toplu suç/özel düzenlemeler ayrı değerlendirilir. Her dosyada tek süre uygulanmaz.
Başlangıç saati
Gözaltı hesabında yakalama zamanı temel veridir. Kollukta ifade alınmasının başlamasıyla süre yeniden başlatılmaz. CMK 91/1, en yakın hâkim veya mahkemeye gönderme için zorunlu süreyi genel 24 saatten ayırır ve bu sevk için azami 12 saat sınırı öngörür. Her dosyada 12 saatin otomatik eklenmesi değil zorunlu sevk ihtiyacı incelenir. Yakalama tutanağı, gözaltı kararı ve işlem saatleri karşılaştırılır.
Toplu suç ve özel hükümler
Toplu suçlarda delil toplama güçlüğü veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle savcının yazılı uzatma kararı CMK 91’in ilgili fıkrası çerçevesinde gündeme gelebilir. Suçüstü hâllerindeki bazı kolluk yetkileri ve özel kanun düzenlemeleri ayrıca değerlendirilir. Bu yüzden “her gözaltı en fazla bir gün” ya da “polis her zaman dört gün tutabilir” şeklinde genel cümle kurulmaz. Kararda dayanılan hüküm ve uzatma gerekçesi okunur.
Gözaltına başvuru
Yakalama, gözaltı veya uzatma işlemine karşı CMK 91 kapsamındaki başvuru, tutuklama kararına genel itirazla aynı değildir. Yetkili hâkimlik, başvuranın sıfatı ve işlem evrakı belirlenir. Kanuni koşulların yokluğu, süre hesabı veya işlemin ölçülülüğü somutlaştırılır. Yakının yeri ve soruşturma numarasını öğrenmesi müdafiyle iletişimi kolaylaştırır; başvuru yapıldığı için kişinin zaten serbest bırakıldığı varsayılmaz.
Süre bitince ne olur?
Kişinin serbest bırakılması veya savcılık/hâkimlik işlemlerine sevki dosyanın durumuna göre gerçekleşir. Gözaltı tutuklama değildir; hâkim önüne çıkarılmak da tek başına tutuklanma sonucu doğurmaz. Sağlık kontrolü, müdafi görüşmesi ve ifade güvenceleri süre hesabından ayrı haklardır. Süre aşımı iddiası varsa gerçek saatler ve kararlar saklanır; sonraki hüküm veya tazminat değerlendirmesinde bu kayıtlar önem taşıyabilir.
Bu konuda ayrıntılı rehberler
İfadeye Çağrıldım, Ne Yapmalıyım?
İfadeye çağrılmak suçlu olduğunuz anlamına gelmez. Hangi sıfatla, hangi dosya için ve ne zaman çağrıldığınızı öğrenin; şüpheliyseniz ifade öncesinde müdafi yardımından yararlanabilirsiniz.
Gözaltına Alınınca Ne Olur?
Gözaltı kararından müdafi görüşmesine, sağlık kontrolünden ifade ve serbest bırakma veya hâkimlik sevkine kadar temel aşamalar.
Savcılık İfadesi Nasıl Verilir?
Savcılıktan gelen çağrıda dosya numarası, sıfat ve işlem tarihi esas alınır. Çağrı, iddianame veya tutuklama kararı değildir; savcılık ifadesine hazırlık dosyanın gerçek isnadıyla yapılır.
Avukatsız İfade Geçerli mi? Kolluk ve Savcılık Ayrımı
Avukatsız kolluk ifadesi, sanık tarafından hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Zorunlu müdafilik ve yasak ifade yöntemleri ayrıca değerlendirilir.
Susma Hakkı Nasıl Kullanılır? Kimlik ve İsnat Ayrımı
Şüpheli ve sanık isnat edilen suç hakkında açıklama yapmama hakkına sahiptir. Kimlik soruları, tanıklık yükümlülüğü ve suç hakkında beyan birbirinden ayrılır.
Tanıklıktan Çekinme Hakkı Kimler İçin Var?
Yakınlık, meslek sırrı ve kendini veya yakınını suçlayabilecek sorular için farklı çekinme kuralları vardır. Bu hak, bütün tanıkların çağrıyı yok sayabileceği anlamına gelmez.
Zorla Getirme Kararı Ne Demek? Yakalamadan Farkı
Zorla getirme, kanuni koşullarla kişinin belirli işlem için hazır edilmesidir. Yakalama emri ve tutuklama kararıyla aynı işlem değildir.
Sık sorulan sorular
İfade alınırken gözaltı saati yeniden başlar mı?
Gözaltı hesabı yakalama ve kanuni işlem kayıtları üzerinden yapılır; sırf yeni ifade alınması genel süreyi yeniden başlatmaz.
24 saatin sonunda kesin tahliye olur mu?
Dosyanın özel hükümleri, geçerli uzatma ve hâkimlik sevki değerlendirilir; gözaltı ile tutuklama farklı aşamalardır.
Resmî kaynaklar
Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ayrıca kontrol edilmelidir.