Seri muhakeme, müdafi eşliğinde bilgilendirme ve kabul koşuluna bağlı özel usuldür. Kabul edilmezse genel soruşturma/yargılama koşulları değerlendirilir; otomatik beraat değildir.
Özel usulün kapsamı
CMK 250 belirli suçlar için seri muhakeme usulünü düzenler. Her suç bu kapsama girmez; yaş, akıl hastalığı, iştirak ve birlikte işlenen diğer suçlarla ilgili istisnalar vardır. Savcılık teklifi, isnat, yaptırım ve özel usul sonuçları açıklanmalıdır. Müdafi huzurunda kabul güvencesi önemlidir. Kişinin bir metni imzalaması, bilgilendirilme ve usul şartlarının araştırılmasını gereksiz kılmaz.
Kabul etmeme sonucu
Kabul koşulu oluşmazsa seri muhakeme yoluyla hüküm kurulması yerine genel hükümler kapsamında süreç değerlendirilir. Yeterli şüphe ve diğer şartlar bulunursa iddianame düzenlenebilir; aksi değerlendirmeler de mümkündür. Kabul etmeme tek başına suçun kabulü veya beraat kararı değildir. Özel usuldeki indirimle genel yargılamanın ceza/delil tartışması farklıdır; karar bilinçli şekilde verilmelidir.
Delil ve savunma
Teklifteki fiil ve mevcut deliller incelenmeden yalnız daha düşük ceza düşüncesiyle kabul değerlendirmesi yapılmaz. Kişinin olayla bağlantısı, hukuki nitelik ve varsa lehe kayıtlar ele alınır. Seri muhakemenin tamamlanmaması hâlinde bu usule ilişkin kabul/belgelerin delil olarak kullanımı bakımından CMK 250’deki özel hüküm önemlidir. Başvuru kayıtları ve yapılan açıklama saklanır.
Hükme karşı yol
Seri muhakeme sonucundaki hükme başvuru, normal istinafın bütün kapsamıyla aynı kabul edilmez; CMK 250/14 ve güncel ilgili kararlar okunur. AYM kararlarının yürürlük etkileri ve değişiklikler de tarih bakımından incelenir. Kanun yolu bildirimi, hüküm ve teklif/kabul tutanakları birlikte değerlendirilir. İşlemde müdafi veya bilgilendirme eksikliği varsa somut kaydıyla belirtilir.
Bu konuda ayrıntılı rehberler
İfadeye Çağrıldım, Ne Yapmalıyım?
İfadeye çağrılmak suçlu olduğunuz anlamına gelmez. Hangi sıfatla, hangi dosya için ve ne zaman çağrıldığınızı öğrenin; şüpheliyseniz ifade öncesinde müdafi yardımından yararlanabilirsiniz.
Gözaltına Alınınca Ne Olur?
Gözaltı kararından müdafi görüşmesine, sağlık kontrolünden ifade ve serbest bırakma veya hâkimlik sevkine kadar temel aşamalar.
Savcılık İfadesi Nasıl Verilir?
Savcılıktan gelen çağrıda dosya numarası, sıfat ve işlem tarihi esas alınır. Çağrı, iddianame veya tutuklama kararı değildir; savcılık ifadesine hazırlık dosyanın gerçek isnadıyla yapılır.
Avukatsız İfade Geçerli mi? Kolluk ve Savcılık Ayrımı
Avukatsız kolluk ifadesi, sanık tarafından hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Zorunlu müdafilik ve yasak ifade yöntemleri ayrıca değerlendirilir.
Susma Hakkı Nasıl Kullanılır? Kimlik ve İsnat Ayrımı
Şüpheli ve sanık isnat edilen suç hakkında açıklama yapmama hakkına sahiptir. Kimlik soruları, tanıklık yükümlülüğü ve suç hakkında beyan birbirinden ayrılır.
Tanıklıktan Çekinme Hakkı Kimler İçin Var?
Yakınlık, meslek sırrı ve kendini veya yakınını suçlayabilecek sorular için farklı çekinme kuralları vardır. Bu hak, bütün tanıkların çağrıyı yok sayabileceği anlamına gelmez.
Gözaltı Süresi Kaç Gün? Başlangıç ve Uzatma
CMK 91’de genel gözaltı süresi yakalamadan itibaren 24 saattir; zorunlu sevk süresi ve toplu suç/özel düzenlemeler ayrı değerlendirilir. Her dosyada tek süre uygulanmaz.
Sık sorulan sorular
Seri muhakemeyi reddetmek suç ikrarı mı?
Hayır. Özel usulü kabul etmemek suçun maddi olarak kabulü anlamına gelmez.
Avukat olmadan kabul aynı mı?
CMK 250’de müdafi huzurunda kabul güvencesi vardır; usul kayıtları incelenir.
Resmî kaynaklar
Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ayrıca kontrol edilmelidir.