Soruşturmanın genel gizliliği ile müdafinin dosya incelemesini kısıtlayan karar farklıdır. Kısıtlamanın kapsamı, gerekçesi ve istisnaları dosya üzerinden belirlenir.
Genel gizlilik
CMK 157, soruşturma işlemlerinin gizliliğini savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla düzenler. Bu ilke, dosyayla ilgili her bilginin şüpheli veya müdafiden bütünüyle saklanması anlamına gelmez. Soruşturma materyalinin kamuya yayılmasıyla hukuken dosya inceleme hakkı ayrı konulardır. Basındaki haberler ve sosyal medya paylaşımları resmî dosya kaydının yerine geçmez; isnat ve son işlem yetkili makamdan öğrenilir.
İnceleme kısıtlaması
CMK 153 kapsamındaki kısıtlama için kanuni suç kapsamı, soruşturmanın amacı bakımından gerekçe ve hâkim kararı önemlidir. Kısıtlamanın varlığı, bütün dosyalarda otomatik aynı yasak bulunduğunu göstermez. Kararın tarihi ve hangi belge/işlemleri etkilediği incelenir. Sonradan iddianame kabulü ve kovuşturma aşamasına geçiş, inceleme hakkının kapsamını değiştirir. İlk kısıtlama kararı süresiz genel bir açıklama gibi kullanılmaz.
Kanuni istisnalar
Şüphelinin ifadesini içeren tutanak, bilirkişi raporları ve kişinin hazır bulunmaya yetkili olduğu adli işlemlere ilişkin tutanaklar bakımından CMK 153’te kısıtlamaya ilişkin istisnalar vardır. İstenen belgenin bu kapsamda olup olmadığı belirtilerek talep hazırlanır. Bir belgenin kısa adının dosyada görünmesi tam içeriğine erişimle aynı değildir. Ret veya kısıtlama kararına karşı uygun başvuru yolu somutlaştırılır.
Savunma hazırlığının sürdüğü alanlar
Kişinin kendi olay kronolojisi, banka/iş belgeleri ve doğrudan bildiği lehe veriler düzenlenebilir. Erişilemeyen delilin ne olabileceği tahmin edilerek kabul veya inkâr metni kurulmaz. Tutuklama varsa kararın somut gerekçesi ve savunmaya bildirilen veriler ayrıca tartışılır. Eksik erişimin hangi savunma talebini engellediği açıkça kaydedilir; yargılamanın sonraki aşamalarında bu sorun gerçek belgelerle izlenir.
Bu konuda ayrıntılı rehberler
İfadeye Çağrıldım, Ne Yapmalıyım?
İfadeye çağrılmak suçlu olduğunuz anlamına gelmez. Hangi sıfatla, hangi dosya için ve ne zaman çağrıldığınızı öğrenin; şüpheliyseniz ifade öncesinde müdafi yardımından yararlanabilirsiniz.
Gözaltına Alınınca Ne Olur?
Gözaltı kararından müdafi görüşmesine, sağlık kontrolünden ifade ve serbest bırakma veya hâkimlik sevkine kadar temel aşamalar.
Savcılık İfadesi Nasıl Verilir?
Savcılıktan gelen çağrıda dosya numarası, sıfat ve işlem tarihi esas alınır. Çağrı, iddianame veya tutuklama kararı değildir; savcılık ifadesine hazırlık dosyanın gerçek isnadıyla yapılır.
Avukatsız İfade Geçerli mi? Kolluk ve Savcılık Ayrımı
Avukatsız kolluk ifadesi, sanık tarafından hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Zorunlu müdafilik ve yasak ifade yöntemleri ayrıca değerlendirilir.
Susma Hakkı Nasıl Kullanılır? Kimlik ve İsnat Ayrımı
Şüpheli ve sanık isnat edilen suç hakkında açıklama yapmama hakkına sahiptir. Kimlik soruları, tanıklık yükümlülüğü ve suç hakkında beyan birbirinden ayrılır.
Tanıklıktan Çekinme Hakkı Kimler İçin Var?
Yakınlık, meslek sırrı ve kendini veya yakınını suçlayabilecek sorular için farklı çekinme kuralları vardır. Bu hak, bütün tanıkların çağrıyı yok sayabileceği anlamına gelmez.
Gözaltı Süresi Kaç Gün? Başlangıç ve Uzatma
CMK 91’de genel gözaltı süresi yakalamadan itibaren 24 saattir; zorunlu sevk süresi ve toplu suç/özel düzenlemeler ayrı değerlendirilir. Her dosyada tek süre uygulanmaz.
Sık sorulan sorular
Gizlilik kararı suçluluk göstergesi mi?
Hayır. Soruşturma usulüne ilişkindir; suçun ispatı ve nihai hüküm ayrı değerlendirilir.
Müdafi hiçbir belgeyi göremez mi?
Genel gizlilik ile CMK 153 kısıtlaması ayrılır; kanuni istisnalar ve kararın kapsamı önemlidir.
Resmî kaynaklar
Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ayrıca kontrol edilmelidir.