Kesinleşmiş hükümde yargılamanın yenilenmesi, CMK’da sayılan özel nedenlere bağlıdır. Eski savunmayı tekrar etmek her zaman yeni delil oluşturmaz.
Kanuni nedenler
CMK 311 ve devamı, hükümlü lehine yenileme nedenlerini ve inceleme usulünü düzenler. Sahte belge, gerçeğe aykırı tanıklık gibi kanunda sayılan durumlar ile beraat veya daha hafif hüküm sonucunu doğurabilecek yeni olay/delil değerlendirmesi farklı başlıklardır. Her hukuka aykırılık iddiası yenileme sebebi değildir. Kesinleşmiş hüküm ve dayandığı deliller okunarak hangi kanuni nedenin ileri sürüldüğü açıkça belirtilir.
Yeni delilin niteliği
Yeni olduğu söylenen kayıt veya tanığın, eski yargılamada hangi nedenle bilinmediği/değerlendirilmediği ve hükmün hangi kabulünü değiştirdiği açıklanır. Aynı belgenin farklı yorumuyla gerçekten yeni olgunun ortaya çıkması ayrıdır. Kamera, uzman bulgusu veya başka dosyada oluşan delil için kaynak, tarih ve doğrulama bilgisi gösterilir. Delilin tek başına ya da eskilerle birlikte sonucu değiştirmeye elverişliliği tartışılır.
Başvuru usulü
Talep hükmü veren mahkemeye, kanuni sebep ve deliller belirtilerek sunulur. Kabul edilebilirlik değerlendirmesi ile esasın yeniden görülmesi aşamaları birbirinden ayrılır. Hükmün hangi dosyaya ait olduğu, kesinleşme ve infaz durumu eklenir. Dayanılan kararın tam metni gerekir; yalnız basın haberi ya da benzer suç adıyla talep kurulmaz. AYM ihlalinin giderimi kapsamında yeniden yargılama farklı hukuki dayanağa sahip olabilir.
İnfaz kendiliğinden durmaz
CMK 312, yenileme isteminin infazı otomatik durdurmadığını; ilgili mahkemenin geri bırakma veya durdurma değerlendirmesini düzenler. Bu nedenle dilekçe verilmesiyle cezaevi/çağrı yükümlülüğünün sona erdiği varsayılmaz. Durdurma için somut gerekçe ayrıca hazırlanır. Ret kararına karşı uygun yol takip edilir; olağanüstü başvurunun bütün diğer başvuru sürelerini uzattığı düşünülmez.
Bu konuda ayrıntılı rehberler
Ceza Kanun Yolları Merkezi
İstinaf, temyiz, Yargıtay incelemesi, kesinleşme ve olağanüstü kanun yolları için bağlı rehber sistemi.
Ceza İstinaf Başvurusu
Güncel istinaf süresi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. Kararın tarihi, kanun yoluna açıklık ve geçiş hükümleri birlikte değerlendirilir.
Ceza Temyiz Başvurusu
Her istinaf kararı temyize açık değildir. Güncel temyiz süresi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır; karar tarihi ve geçiş kuralları önemlidir.
Ceza Davasında Hangi Kararlar Temyize Açıktır?
Her istinaf kararı Yargıtaya götürülemez. CMK 286’daki karar türü, ceza sınırı ve suç istisnaları birlikte incelenerek temyize açıklık belirlenir.
Ceza İstinaf Süresini Kaçırdım, Ne Yapabilirim?
Önce sürenin gerçekten başlayıp başlamadığı ve tebligatın geçerliliği belirlenir. Kusur olmadan süre kaçırılmışsa eski hâle getirme ayrı şartlarla değerlendirilebilir.
Kanun Yararına Bozma Nasıl İstenir?
CMK 309, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen bazı karar ve hükümlerde hukuka aykırılığın olağanüstü denetimini düzenler. Talep otomatik bozma sağlamaz.
Ceza Davasında AYM Bireysel Başvuru Süresi
Genel kural, başvuru yollarının tüketilmesi veya ilgili ihlalin öğrenilmesinden itibaren 30 gündür. Öğrenme kaydı ve şikâyetin türü başlangıcı etkileyebilir.
Sık sorulan sorular
Yeni tanık her zaman yeniden dava açtırır mı?
Tanığın anlattığı olgunun yeniliği ve hükmün sonucunu değiştirmeye elverişliliği kanuni sebeple birlikte incelenir.
Yenileme istendiğinde infaz durur mu?
Hayır; istemin kendiliğinden durdurma etkisi yoktur. Mahkemenin ilgili kararı gerekir.
Resmî kaynaklar
Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ayrıca kontrol edilmelidir.