AİHM için güncel genel süre nihai iç hukuk kararından itibaren dört aydır. Etkili iç hukuk yollarının tüketilmesi ve eksiksiz başvuru koşulları ayrıca gerekir.
Dört ay kuralı
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 35. maddesi kapsamındaki süre, 1 Şubat 2022’den beri geçerli geçiş çerçevesinde dört aydır. Eski altı aylık bilgi güncel dosyalara doğrudan uygulanmaz. Nihai iç hukuk kararının hangi karar olduğu ve öğrenilme/tebliğ kayıtları belirlenir. Süre bir takvim hesabıdır; dört ay her durumda sabit 120 gün diye hesaplanmaz. Güncel resmî başvuru rehberi izlenir.
İç hukuk yolları
AİHM, Türkiye’deki ceza mahkemesinin yerine olağan temyiz incelemesi yapmaz. Şikâyetin Sözleşme hakkıyla ilişkisi ve etkili iç hukuk yollarında ileri sürülmüş olması önemlidir. Türkiye bakımından AYM bireysel başvurusu birçok şikâyet için tüketilmesi gereken yol olabilir; bütün konular için istisnasız tek cevap verilmez. Tutuklama, adil yargılanma veya kötü muamele şikâyetlerinin ilgili yolları ayrı değerlendirilir.
Eksiksiz form ve gönderim
Mahkeme İçtüzüğü Kural 47 ve resmî başvuru paketindeki bilgi/ek şartları uygulanır. Başvurucunun kimliği, olaylar, ihlal edilen hak, iç hukuk yolları ve nihai karar belgeleri açık biçimde sunulur. Basit bir e-posta veya eksik dilekçenin süreyi her durumda kestiği varsayılmaz. İmza, temsil ve formun gönderim yöntemi güncel talimata göre kontrol edilir; gönderim belgesi korunur.
Başvuru ile infazın ilişkisi
AİHM’e başvuru yapılması mahkûmiyet hükmünü otomatik bozmaz veya infazı kendiliğinden durdurmaz. Geçici tedbir çok farklı ve dar koşulları olan ayrı bir süreçtir. Şikâyet, dosyanın gerçek kayıtlarına ve Sözleşme güvencelerine bağlanır; yalnız mahkemenin delile farklı baktığı düşüncesi yeterli olmayabilir. Kabul edilebilirlik ve esas aşamaları birbirinden ayrılır; sonuç veya inceleme süresi vaat edilmez.
Bu konuda ayrıntılı rehberler
Ceza Kanun Yolları Merkezi
İstinaf, temyiz, Yargıtay incelemesi, kesinleşme ve olağanüstü kanun yolları için bağlı rehber sistemi.
Ceza İstinaf Başvurusu
Güncel istinaf süresi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. Kararın tarihi, kanun yoluna açıklık ve geçiş hükümleri birlikte değerlendirilir.
Ceza Temyiz Başvurusu
Her istinaf kararı temyize açık değildir. Güncel temyiz süresi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır; karar tarihi ve geçiş kuralları önemlidir.
Ceza Davasında Hangi Kararlar Temyize Açıktır?
Her istinaf kararı Yargıtaya götürülemez. CMK 286’daki karar türü, ceza sınırı ve suç istisnaları birlikte incelenerek temyize açıklık belirlenir.
Ceza İstinaf Süresini Kaçırdım, Ne Yapabilirim?
Önce sürenin gerçekten başlayıp başlamadığı ve tebligatın geçerliliği belirlenir. Kusur olmadan süre kaçırılmışsa eski hâle getirme ayrı şartlarla değerlendirilebilir.
Kanun Yararına Bozma Nasıl İstenir?
CMK 309, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen bazı karar ve hükümlerde hukuka aykırılığın olağanüstü denetimini düzenler. Talep otomatik bozma sağlamaz.
Ceza Davasında Yargılamanın Yenilenmesi Şartları
Kesinleşmiş hükümde yargılamanın yenilenmesi, CMK’da sayılan özel nedenlere bağlıdır. Eski savunmayı tekrar etmek her zaman yeni delil oluşturmaz.
Sık sorulan sorular
AİHM süresi hâlâ altı ay mı?
Güncel genel kural dört aydır; geçiş hükümleri tarihsel dosyalarda ayrıca değerlendirilir.
AYM kararı çıkmadan her zaman AİHM’e gidilir mi?
Etkili iç hukuk yollarının tüketilmesi ve şikâyete özgü istisnalar ayrı incelenir.
Resmî kaynaklar
Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ayrıca kontrol edilmelidir.