TCK 37–39, suçun birlikte icrası, azmettirme ve yardım etmeyi ayırır. Aynı yerde bulunmak veya birini tanımak tek başına aynı ceza sorumluluğunu doğurmaz.
Her kişinin somut katkısı
Müşterek faillikte birlikte icra ve fiil üzerinde ortak hâkimiyet; yardımda suçun işlenmesini kolaylaştıran katkı değerlendirilir. Hangi hareketin ne zaman yapıldığı ve kişinin suçun niteliğini bilip bilmediği önemlidir. Sırf arkadaşlık, akrabalık, araç veya hesap sahipliği bütün unsurların yerine geçmez. Ancak görünürde küçük katkı da somut olayda planın icrasında farklı rol oynayabilir.
Azmettirme ayrımı
TCK 38 kapsamında başka kişide suç işleme kararını oluşturmakla, zaten var olan kararı kolaylaştırmak aynı değildir. İletişimlerin zamanı, içerik ve kararın ne zaman oluştuğu incelenir. Bir yazışmadan sadece tek cümle alınması suç planını veya rolü yeterince göstermeyebilir. Fail, azmettiren ve yardım edenin kişisel durumları ile hukuki sonuçları ayrı değerlendirilir.
Delil haritası
Para, cihaz/IP, telefon, konum, teslim ve çekim kayıtları kişilerin fiilleriyle eşleştirilir. Kimin neyi bildiği ve hangi menfaati elde ettiği somutlaştırılır. Sonradan öğrenilen suçtan sonra yapılan hareketler, suç öncesi yardım iradesiyle aynı olmayabilir. Suçun tamamlanma zamanı ve yardımın zamanı önemlidir. Her sanık için ayrı delil tablosu hazırlanır; grup adına genel bir kabul kişisel katkıyı açıklamaz.
Savunma ve ceza farkı
İddianamedeki iştirak şekliyle fiilen anlatılan hareket karşılaştırılır. Yardım eden bakımından TCK 39’un ceza çerçevesi, müşterek failden farklı olabilir. Fakat doğru sonuç yalnız daha düşük ceza istenmesiyle değil kanuni rolün ispatıyla belirlenir. Mahkemenin kişisel hareketi ve kastı gerekçelendirmesi incelenir. Başka sanığın mahkûmiyeti her kişiye otomatik aktarılmaz.
Bu konuda ayrıntılı rehberler
Mağdur ve Müşteki Hakları Merkezi
Şikâyet, suç duyurusu, delil sunma, katılma, vekille temsil ve KYOK'a itiraz başlıkları.
Suç Duyurusu Nasıl Yapılır? Savcılık Başvurusu ve Deliller
Suç duyurusunda olayın tarihi, yeri, kişiler ve mevcut deliller açık anlatılır. Hukuki terimi eksik yazmak yerine gerçek olayı somutlaştırmak önemlidir.
Ceza Davasında Uzlaştırma: Kapsam ve Sonuçlar
Her ceza dosyası uzlaştırmaya tabi değildir. Suç tipi, birlikte işlenen fiiller ve dosyanın aşaması güncel CMK kapsamında incelenir.
Uzlaşma Sağlanmazsa Ceza Dosyası Ne Olur?
Uzlaşmanın sağlanmaması otomatik mahkûmiyet değildir. Soruşturma veya dava, mevcut deliller ve genel usul koşulları üzerinden devam eder.
Uzlaşma Parası Ödenmezse Ne Olur?
Uzlaşma ediminin yerine getirilmemesi, soruşturma ve kovuşturma aşamasında farklı sonuçlara yol açabilir. Rapor, vade ve ödeme kayıtları birlikte okunur.
Önödeme Nedir? Uzlaştırmadan Farkı
Önödeme TCK 75 kapsamındaki belirli suçlar için kanuni ödeme usulüdür. Mağdurla uzlaşma, tazminat ve mahkûmiyet sonrası para cezası birbirinden ayrıdır.
Şikâyetten Vazgeçersem Dava Düşer mi?
Her suç şikâyete bağlı değildir. Şikâyete bağlı suçlarda da vazgeçmenin zamanı, kapsamı, sanığın kabulü ve özel hükümler birlikte değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Olay yerinde olmak müşterek faillik mi?
Kast, icra katkısı ve fiil üzerindeki ilişki ayrıca incelenir.
Araç veya IBAN sahibi olmak aynı suçu ispatlar mı?
Sahiplik önemli veri olabilir; bilme, kullanım ve somut iştirak unsurlarının yerine tek başına geçmez.
Resmî kaynaklar
Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ayrıca kontrol edilmelidir.