TCK 35, elverişli hareketlerle doğrudan icraya başlanıp kişinin elinde olmayan nedenlerle suçun tamamlanamamasını düzenler. Hazırlık her zaman teşebbüs değildir.
İcra başlangıcı
Suç işleme düşüncesi, hazırlık ve doğrudan icra hareketleri birbirinden ayrılır. TCK 35 bakımından amaçlanan suç, kullanılan aracın elverişliliği ve fiilin geldiği aşama önemlidir. Bir araç satın almak veya konuşma yapmak her olayda aynı suçun teşebbüsünü oluşturmaz. Buna karşılık esas icra hareketine başlanmış fakat dış müdahaleyle sonuç gerçekleşmemişse ayrı değerlendirme gerekir. Suçun özel yapısı göz ardı edilmez.
Neden tamamlanmadı?
Failin elinde olmayan engel ile gönüllü vazgeçmesi farklıdır. Kolluğun müdahalesi, mağdurun kaçması veya teknik engel olayın akışıyla incelenir. TCK 36’daki gönüllü vazgeçme şartları gerçekleştiğinde tamamlanan başka fiiller bakımından sorumluluk ayrıca bulunabilir. “Yapamadım” ile “kendim bıraktım” söylemi tek başına belirleyici değildir; neden ve zaman delillerle gösterilir.
Delil ve kast
Kişinin hangi suçu tamamlamayı amaçladığı, somut hareket, mesafe, araç ve hedefle birlikte değerlendirilir. Teşebbüs iddiası tamamlanmış fiilin cezasını önceden kabul eden bir etiket değildir. Kamera, olay yeri bulgusu, zarar/tehlike ve tanık anlatımı karşılaştırılır. Birden çok suç ihtimalinde teşebbüs hangi suça ilişkinse açık belirtilir; farklı fiillerin bütününün tek cümleye sığdırılması nitelendirmeyi belirsizleştirir.
Ceza hesabı
TCK 35’in indirim çerçevesi meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığıyla ilişkilidir; ceza türüne göre hükümler vardır. Her teşebbüste aynı oran kullanılmaz. Mahkemenin aşama ve tehlike değerlendirmesi gerekçede incelenir. Suç tamamlanmış sayılmışsa bunun neden yanlış olduğu veya hazırlıkta kalmışsa neden teşebbüs olmadığı somutlaştırılır. Kanun yolu genel bir “yarım kaldı” ifadesiyle hazırlanmaz.
Bu konuda ayrıntılı rehberler
Mağdur ve Müşteki Hakları Merkezi
Şikâyet, suç duyurusu, delil sunma, katılma, vekille temsil ve KYOK'a itiraz başlıkları.
Suç Duyurusu Nasıl Yapılır? Savcılık Başvurusu ve Deliller
Suç duyurusunda olayın tarihi, yeri, kişiler ve mevcut deliller açık anlatılır. Hukuki terimi eksik yazmak yerine gerçek olayı somutlaştırmak önemlidir.
Ceza Davasında Uzlaştırma: Kapsam ve Sonuçlar
Her ceza dosyası uzlaştırmaya tabi değildir. Suç tipi, birlikte işlenen fiiller ve dosyanın aşaması güncel CMK kapsamında incelenir.
Uzlaşma Sağlanmazsa Ceza Dosyası Ne Olur?
Uzlaşmanın sağlanmaması otomatik mahkûmiyet değildir. Soruşturma veya dava, mevcut deliller ve genel usul koşulları üzerinden devam eder.
Uzlaşma Parası Ödenmezse Ne Olur?
Uzlaşma ediminin yerine getirilmemesi, soruşturma ve kovuşturma aşamasında farklı sonuçlara yol açabilir. Rapor, vade ve ödeme kayıtları birlikte okunur.
Önödeme Nedir? Uzlaştırmadan Farkı
Önödeme TCK 75 kapsamındaki belirli suçlar için kanuni ödeme usulüdür. Mağdurla uzlaşma, tazminat ve mahkûmiyet sonrası para cezası birbirinden ayrıdır.
Şikâyetten Vazgeçersem Dava Düşer mi?
Her suç şikâyete bağlı değildir. Şikâyete bağlı suçlarda da vazgeçmenin zamanı, kapsamı, sanığın kabulü ve özel hükümler birlikte değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Hazırlık yapmak her zaman teşebbüs mü?
Doğrudan icraya başlama ve elverişlilik koşulları ayrıca incelenir.
Kendiliğinden vazgeçme teşebbüsle aynı mı?
TCK 36’daki gönüllü vazgeçme ile dış engelle tamamlanamama farklıdır.
Resmî kaynaklar
Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ayrıca kontrol edilmelidir.