Teşhircilik, her rahatsız edici görünüm veya kıyafet tercihi değil; TCK 225 kapsamında aleniyet taşıyan cinsel nitelikli teşhir davranışının somut olay ve delillerle değerlendirilmesidir.
Teşhircilik ne demektir?
Ceza hukuku bakımından teşhircilik, kişinin cinsel organını veya cinsel nitelikli davranışını başkalarının görebileceği biçimde sergilemesi bağlamında ele alınır. TCK 225, alenen cinsel ilişkide bulunan veya teşhircilik yapan kişiyi cezalandırır. Hüküm; ahlaki beğeni, sıra dışı kıyafet veya çıplık tartışmasının tamamını cezalandıran genel bir kural değildir.
TCK 225'te suçun cezası nedir?
TCK 225 uyarınca alenen cinsel ilişkide bulunan veya teşhircilik yapan kişi altı aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşabilir. Suçun oluşup oluşmadığı belirlenmeden yaptırım sonucu kurulamaz; aleniyet, davranışın cinsel niteliği, kast, failin algılama ve yönlendirme yeteneği ile olayın diğer suçlarla ilişkisi incelenir.
Aleniyet nasıl değerlendirilir?
Aleniyet, davranışın belirsiz sayıda kişi tarafından görülmeye elverişli bir yerde veya biçimde gerçekleşmesini ifade eder. Fiilin mutlaka çok kişi tarafından fiilen görülmesi şart olmayabilir; yerin erişilebilirliği, görüş açısı, zaman, perde/kapı düzeni, kamera görüntüsü ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilir. Özel alandaki her davranış aleni sayılmaz.
- Olay yerinin kamusal veya erişilebilir niteliği
- Davranışın dışarıdan görülmeye elverişliliği
- Tanıkların konumu ve doğrudan gözlemi
- Kamera görüntüsünün kaynağı ve bütünlüğü
- Fiilin süresi, tekrarı ve bağlamı
Çocuğa veya belirli kişiye yönelen davranışlarda ayrım
Davranışın çocuğa yönelmesi, cinsel amaçla iletişim veya temas, takip, taciz ya da müstehcen içerik gönderilmesi hâlinde TCK 225 dışında daha farklı ve daha ağır suç tipleri gündeme gelebilir. Suç vasfı yalnız 'teşhircilik' kelimesine göre değil, mağdurun yaşı, hedef alma, temas, söz, mesaj ve görüntü üretme/yayma fiilleri üzerinden belirlenir.
Delil ve ifade sürecinde nelere dikkat edilmeli?
Şikâyet eden kişi olayın yerini, saatini, görüş açısını, davranışın ne olduğunu ve varsa tanıkları somut biçimde kaydetmelidir. Hakkında isnat bulunan kişi ise çağrı belgesini, olay yerini, sağlık durumunu ve lehe kamera/tanık verilerini gecikmeden korumalıdır. Sosyal medyada isim ve görüntü paylaşmak kişilik hakkı, özel hayat ve soruşturmanın gizliliği bakımından yeni risk yaratabilir.
Sağlık durumu ve ceza sorumluluğu
Ruhsal hastalık veya dürtü kontrolü sorunu fiili tek başına hukuka uygun hâle getirmez. Ancak TCK 32 kapsamında kişinin fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama veya davranışlarını yönlendirme yeteneği hakkında uzman incelemesi gerekebilir. Tedavi ihtiyacı ile ceza sorumluluğu aynı soru değildir; adli rapor ve somut olay birlikte değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Üstsüz dolaşmak her durumda teşhircilik suçu mudur?
Hayır. TCK 225 bakımından davranışın cinsel teşhir niteliği, aleniyet ve kast somut olayda değerlendirilir; salt görünüm üzerinden otomatik suç sonucu kurulamaz.
Kimse görmediyse suç oluşur mu?
Aleniyet için fiilen çok kişinin görmesi her durumda zorunlu değildir; davranışın belirsiz kişilerce görülmeye elverişli olup olmadığı önem taşır.
Kamera kaydı delil olur mu?
Kaydın kaynağı, hukuka uygun elde edilmesi, bütünlüğü ve olayı gerçekten gösterip göstermediği diğer delillerle birlikte incelenir.
Teşhircilik şikâyete bağlı mıdır?
TCK 225'in soruşturma koşulu güncel kanun ve somut nitelendirme üzerinden değerlendirilir; olay başka bir suç tipine dönüşebileceğinden yalnız tarafların kullandığı isimle hareket edilmez.
Resmî kaynaklar
Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ayrıca kontrol edilmelidir.